Altın Ordu Devleti – Eski Türk Devletleri 13. Bölüm

Merhaba dostlar,

Eski Türk Devletleri serimizin 13. bölümündeyiz. Bugün yazımıza konu olan devlet ise Altın Ordu Devleti. Altın Ordu Devleti, Türklerle Moğolların tarihsel bir ortak noktası olarak göze çarpıyor. Büyük Moğol Hükümdarı Cengiz Han’ın torunu olan Batu Han tarafından 1241 yılında kurulmuştur. Bazı kaynaklarda ”Altın Orda”, İslam kaynaklarında ise ”Kıpçak Hanlığı” olarak adlandırılıyor. Devlet makamı Moğol, halkının büyük bir kısmı Türk olan Altın Ordu Devleti zamanla Türkleşmiştir.

Moğol Hükümdarı Cengiz Han, ölmeden önce Moğol topraklarını evlatları arasında paylaştırır. Ve Batu Han’ın babası olan Cuci Han, Seyhun Irmağı ile Balkaş Gölünün batısında kalan toprakları alıyor. Daha sonra babası Cuci Han’dan oğlu Batu Han’a miras kalıyor.

Aynı dedesi gibi büyük bir hükümdar olan Batu Han, hükümdarlığı döneminde birçok askeri başarı kazanmış ve devletinin sınırlarını Karpatlar’a kadar genişletmeyi başarmıştır. Bunun yanı sıra günümüzdeki ismiyle Polonya ve Litvanya ise vergiye bağlanmıştır. Altın Ordu Devleti tarihi boyunca, İdil Nehrinden, Doğu Avrupa’ya kadar uzanan bir alanda egemenlik sağlamıştır.

1255 yılında Batu Han ölünce, yerine kardeşi Berke Han devletin başına geçiyor. Berke Han döneminde yaşanan en önemli gelişme, Berke Han’ın İslamiyeti kabul etmesi olmuştur. Berke Han döneminde hem Bizanslılar, hemde İlhanlılar ile önemli mücadeleler yaşandı. Özellikle Bizans ordusunun Bulgaristan topraklarında mağlup edilmesi, o dönem için çok büyük bir askeri başarıydı. Moğolların bir başka kolu olan İlhanlılar ile girişilen bir savaşta, Berke Han hayatını kaybetmiştir.

Berke Han’ın ölümünden sonra gelen hükümdarlar, İslamiyeti kabul etmediler. Ancak Berke Han zamanından beri süregelen ve halkın arasında giderek yaygınlaşan bir İslamiyete geçme düşüncesi vardı. Her ne kadar, Berke Han’dan sonra gelen hükümdarlar İslamiyeti benimsemeseler dahi, halk hızlı bir şekilde İslam’a geçmeye devam etti. Yıllar 1312’yi gösterdiğinde, Altın Ordu Devletinin başına Özberk Han geçti. Özberk Han’ın da İslamiyeti kabul etmesi ile Müslümanlık, devletin tüm sınırlarına yayıldı.

Hemen hemen her devletin tarihinde rastladığımız gibi; Altın Ordu Devleti de taht kavgalarından nasibini almıştı. Canıbek han döneminde patlak veren bu kavgalar uzun yıllar boyunca devam etti. Bu esnada, Altın Ordu Devletinin iç işlerine karışan Moğol Hükümdarı Timur’un girişimleri ile Toktamış Han 1380 yılında devletin başına geçirilmiştir. Toktamış Han’ın devletin başına geçmesi ile taht kavgaları o dönemde bitmiştir. Ancak ilerleyen yıllarda; Timur’un, Altın Ordu üzerine seferler düzenlemesi ile tekrar alevlenmiştir. Timur’un saldırıları sonucunda tekrar alevlenen bu taht kavgaları, 1502 yılında devletin parçalanarak yıkılmasına sebep olmuştur.

Bir sonraki bölümde görüşmek ümidiyle…

Kaynaklar: 1 2 3

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir