İkinci Göktürk Kağanlığı – Eski Türk Devletleri 4. Bölüm

Merhaba dostlar,

Eski Türk Devletleri serimiz milyonlara ulaştı. Hatta ülke sınırlarını aşarak, okyanus ötelerinden bile takip edilir oldu. Ama hala daha SteemPress oy oranımızı artırmadı. Ama yılmak yok, yolumuza emin adımlarla devam ediyoruz. Bugün serimizin 4. bölümü ile karşınızdayım. Serimizin 3. bölümünde, ”Birinci Göktürk Kağanlığı” üzerine hasbihal etmiştik. Ve o bölümün sonunda bir sonraki yazımızın ”İkinci Göktürk Kağanlığı” olacağından bahsetmiştim. Ben sözümü her zaman tutarım. Bu yazıda ise İkinci Göktürk Kağanlığı’nı inceleyeceğiz.

681 yılında bir yiğit çıkıyor meydana. Bu yağız delikanlının adı Kutluk Kağan. Bu amansız yiğido, Çin’in kuzeyine yerleşmiş olan Türk boylarını tekrardan bir çatı altında toplamayı kafasına koyuyor. Tabii bu yolda karşısına engellerde çıkmıyor değil. Bu amaç uğruna, Çinliler, Kitanlar ve Uygurlar ile mücadele ediyor. Ve uzun bir süre Çin hakimiyetinde kalan Göktürkleri, Ötüken Ormanlarında yeniden canlandırmayı başarıyor. Kutluk Kağan’a bu başarılarının karşılığı olarak ”İlteriş”(İli Düzenleyen) ünvanı veriliyor. İlteriş 692 yılında hakka yürüdükten sonra yerini kardeşi Kapgan Kağan’a bırakıyor. Kapgan Kağan döneminde sınırlar olabildiğince genişliyor ve Maveraünnehirdeki Demir Kapı’dan Okyanus ötelerine kadar ulaşıyor. İpek yolunun önemli bir kısmı ise denetim altına alınıyor.

Bu durumdan rahatsız olan Bayırkular, Kapgan Kağan’a alçak bir pusu kuruyor. Dış mihrak Bayırkular’ın pususuna düşen Kapgan Kağan öldürülüyor. Ve yerini oğlu Ünal Kağan’a bırakıyor. Ancak bu sırada Kutluk Kağan’ın oğlu Bilge, Ünal’ın hükümdarlığını kabul etmiyor. Erken seçim teklif ediyor. Ve bunun sonucunda boy beylerinin de desteğini arkasına alarak hükümdarlığa geliyor. Ünal ise Bilge’nin hükümdarlığa gelmesinin ardından öldürülüyor. Bilge Kağan başa geçtikten sonra, Kül-Tigin’e ordu komutanlığını, Tonyukuk’a ise vezirliği veriyor. Bu iki ismi de tarihten hatırlarsınız. Bilge Kağan, hükümdarlığı boyunca sürekli olarak dış mihrakların kışkırttığı boy beyleri ile uğraşmak zorunda kaldı. Çin’in desteğini arkasına alan Uygur-Karluk-Basmıl ittifakı sürekli olarak hükümete karşı şirk koşarak Ötüken’e saldırmaya başladılar. Bunun yanı sıra İpek Yolu’nun en önemli noktalarından biri olan Çungarya da Çin’in yönetimine geçti. Bir yanda Çin, bir yanda Uygur-Karluk-Basmıl ittifakıyla uğraşan Göktürkler iyice bitap düşmüştü. Bu da yetmiyormuş gibi, Türgişler, On Ok Budununu Fetö’nün destekleriyle hakimiyetlerine almışlardı.

Göktürklerde sular durulmuyordu. Bilge Kağan önce kardeşi Kül-Tigin’i daha sonra da veziri Tonyukuk’u toprağa vermişti. İhanet şebekesi bu sefer de Bilge Kağan’ın yemeğine zehir atarak onu da hayattan koparmış oldular. Bilge Kağan’ın ölümünden sonra, henüz bir hükümdarlığa hazır olmayan küçük yaştaki oğlu Tengri Kağan geçti. Zaten çöküş döneminde olan Göktürkler, çocuk hükümdardan sonra bir daha toparlanamadılar. Bunun sonunda tarihler 745 yılını gösterdiğinde, Uygurlar, Ötüken’e saldırarak Göktürkleri tamamen tarihten silmiş oldular. Birinci Göktürk Kağanlığı’ndan sonra İkinci Göktürk Kağanlığı da tarihteki yerini almıştı.

Bir sonraki bölümde görüşmek ümidiyle.

Esen Kalın.

Kaynaklar: 1 2 3 4 5

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir